Phapada's Blog

Cataloguing Librarian, Srinakharinwirot University

เทคนิคการวิเคราะห์หมวดหมู่ให้ถูกต้องและรวดเร็ว

Posted by phapada on 04/22/2010

เทคนิคการวิเคราะห์หมวดหมู่ให้ถูกต้องและรวดเร็ว : ประสบการณ์จากการทำงานของบรรณารักษ์วิเคราะห์หมวดหมู่  

งานวิเคราะห์หมวดหมู่เป็นงานสำคัญงานหนึ่งที่ช่วยให้ผู้ใช้สามารถค้นพบเรื่องที่ต้องการได้รวดเร็ว เป็นงานที่ต้องเสียค่าใช้จ่ายสูง ดังนั้นความรวดเร็วในการทำงาน จึงเป็นสิ่งที่จำเป็น เพื่อให้หนังสือลงให้บริการผู้ใช้ได้รวดเร็ว และถูกต้อง เป็นงานหนึ่งที่ท้าทายความสามารถของบรรณารักษ์วิเคราะห์ จากการที่ข้าพเจ้าได้รับโอกาสมาทำงานวิเคราะห์หมวดหมู่ ของสำนักหอสมุดกลาง มศว มาเป็นเวลาหนึ่ง จึงขอแลกเปลี่ยนประสบการณ์การทำงานกับเพื่อนร่วมวิชาชีพ ดังนี้


1. การคัดเลือกหนังสือมา Catalog ควรนำหนังสือที่มีเนื้อหาใกล้เคียงกันมา Cat พร้อมกัน  ถ้าบนชั้นหนังสือรอ Catalog จะคัดหนังสือที่มีเนื้อหาใกล้เคียงกัน นำมา Catalog พร้อมกัน เพื่อให้เกิดความสะดวกรวดเร็ว ในการเปิดหาเลขหมู่ในคู่มือ DDC จะได้อยู่ในเล่มเดียวกัน (Vol.2 or Vol.3) แนวความคิดจะไม่สับไปสับมา เช่น Cat หนังสือ หมวด 658 (เช่น การจัดการธุรกิจ การบริหารงานบุคคล) ถ้ามีหนังสือบนชั้นรอ Cat เราก็จะหยิบแนวนี้มาทั้งหมด (ถ้ามากเกินอาจจะแบ่งให้คนอื่น มาหยิบไปบ้าง) หรือ Cat หนังสือเกี่ยวกับภาษา / การใช้ภาษา เช่น ภาษาอังกฤษ ภาษาจีน ภาษาเยอรมัน  หนังสือเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์   อินเตอร์เน็ต ฐานข้อมูล หรือ การท่องเที่ยวในประเทศต่าง ๆ ก็จะหยิบมา Cat พร้อมกัน เป็นต้น  (เราพยายาม Group หนังสือที่จะนำมา Catalog) ส่วนที่ไม่เข้าพวกก็นำมาได้นะ เดี๋ยวจะมีหนังสือ Backlog แต่ขอใช้วิธีการเลือกจัดกลุ่มเนื้อหาก่อน (ถ้าทำได้)

2. ควรจดจำหมวดหมู่ของหนังสืออย่างกว้าง ๆ ได้ (แต่ถ้าจำได้เฉพาะเจาะจงก็จะดีมาก)     การจำหมวดหมู่กว้าง ๆ ได้จะทำให้เราเปิดหาเลขหมู่ได้รวดเร็วขึ้น นั่นคือ เมื่อเราทำงาน Cat ไปนาน ๆ เราก็จะมีเทคนิควิธี การจดจำได้ว่าหนังสือเนื้อหาแนวนี้ เลขหมู่คร่าว ๆ เป็นเลขอะไร แล้วนำไปเปิดคู่มือ  หรือ ใช้วิธีค้นหาด้วยหัวเรื่องเพื่อ Browse เลขหมู่ดูก่อน แล้วไปตรวจสอบจากคู่มือ DDC อีกครั้งเป็นการตรวจสอบเลขหมู่ไปด้วย เผื่อว่าเมื่อ Edition คู่มือ DDC เปลี่ยนอาจมีบางเนื้อหาที่เลขหมู่เปลี่ยนไป เช่น DDC Edition 21 ชื่อโปรแกรมคอมพิวเตอร์ เป็น 005.369 แต่ DDC Edition 22 เปลี่ยนเป็น 005.36 เป็นต้น (เราต้องติดตามอ่านดูด้วยว่าใน คู่มือ Edition ปัจจุบันที่ใช้ มีเลขหมู่อะไร ได้เปลี่ยนแปลงไปบ้าง) หรือไปเปิดหาเลขหมู่จาก Index (vol.4) ก็เป็นตัวช่วยอีกทาง

3. มีความรู้และเทคนิควิธีในการใช้ประโยชน์จากคู่มือวิเคราะห์หมวดหมู่  ได้แก่
3.1 การใช้  Winsis หัวเรื่อง ในกรณีที่เป็น Keyword ใหม่ ปรากฏในชื่อเรื่อง ไม่มีคำภาษาไทย หรือเราจำภาษาไทยไม่ได้ ก็สามารถพิมพ์ Keyword เป็นภาษาอังกฤษอักษรพิมพ์ใหญ่ ใน Winsis แล้วคลิกไปดูคำภาษาไทยได้ (เป็นบางคำ) และควรอ่านคำอธิบาย เพื่อทำความเข้าใจการใช้หัวเรื่องนั้นด้วย
3.2 ใช้ประโยชน์จาก Library Catalog  ของแหล่งอื่น ๆ เช่น Library of  Congress , WorldCat,      OhioLINK เป็นต้น เพื่อดูเลขหมู่ และหัวเรื่อง รวมทั้งรายการทางบรรณานุกรมในรูป MARC Tag ได้ แต่อย่าลืมนำมาตรวจสอบอีกครั้งก่อนใช้ เพื่อตรวจสอบความถูกต้องอีกครั้งหนึ่งนะ (ข้อมูลใน OPAC ของ Library of Congress ก็มีข้อผิดพลาดนะจะบอกให้)
3.3 การใช้ Dewey Cutter Program (DownLoad) มาเก็บในเครื่องตนเอง สามารถค้นหา Cutter ชาวต่างประเทศ โดยการพิมพ์นามสกุล, ชื่อผู้แต่งลงไป โปรแกรมจะบอกเลข Cutter ของผู้แต่งมาให้เลย (ดีเยี่ยม พิสูจน์มาแล้ว)
3.4 ใช้ประโยชน์จาก The Dewey Blog เป็น Blog ที่ให้ความรู้เกี่ยวกับการกำหนดเลขหมู่ Dewey

 4. หนังสือที่ Catalogue ส่วนใหญ่จะเป็นหนังสือภาษาไทย และเป็น Original Cataloguing มีบางเรื่องที่ไม่สามารถตัดสินใจกำหนดเลขหมู่ หรือ หัวเรื่องได้ อาจจะใช้วิธีการไปดูจาก Web OPAC ของห้องสมุดอื่น ๆ ที่เชี่ยวชาญในสาขานั้น ๆ มาช่วยในการตัดสินใจ หรืออาจจะปรึกษาเพื่อนร่วมงานที่เรามั่นใจในประสบการณ์และความสามารถ / หรือ ความถนัดในการวิเคราะห์เนื้อหาของเขา มาช่วยตัดสินใจอีกทางก็ได้ เป็นการแลกเปลี่ยนเรียนรู้อย่างดีเชียวหล่ะ

5. การบวกเลขทศนิยม จากคำอธิบายในคู่มือ พยายามบวกเลขตามที่คู่มืออธิบาย ส่วนจะนำมาใช้ทั้งเลขยาว ๆ ก็นำมาตัดให้สั้นลงตามนโยบายหอสมุด มศว  ไม่เกิน 7 หลัก เวลาตัดเลขให้สั้นลงเพื่อไม่ให้เกิน 7 (บางเลขที่ยาวมาก ๆ) ก็ต้องดูว่าตัดสั้นลงแล้วความหมายของเลขยังมีอยู่หรือไม่ บางทีตัดสั้นแล้วตัวเลขมันหมดความหมาย

6.การกำหนดเลขหมู่ ควรพิจารณาเลขหมู่ถัดไปด้วย อย่าตัดสินใจใช้เลขหมู่ที่พบเป็นครั้งแรก ต้องดูเลขหมู่ถัดไปเรื่อย ๆ เผื่อบางทีอาจจะพบเลขหมู่ที่ตรงกว่าเลขที่เราพบครั้งแรกก็เป็นได้  (ตอนนี้คิดเทคนิคได้แค่นี้ ใครมีเทคนิคอื่น ก็ช่วย Post กันหน่อยนะคะ)

KSF (ปัจจัยแห่งความสำเร็จ)
1. มีความรู้ / รู้จักใช้ประโยชน์จากแหล่งข้อมูลในการ Cataloguing
2. เรียนรู้จากการทำงานทุก ๆ วัน และประยุกต์ความรู้ / ประสบการณ์ มาใช้ในการ Cataloguing
3. ศึกษาแหล่งข้อมูล หรือเครื่องมือที่ใช้ประโยชน์ในการ Cataloguing เช่น DDC หรือ MARC 21 (อ่านบนเว็บไซต์ MARC 21) และ Blog ของผู้เชี่ยวชาญในวิชาชีพ หรือติดตามข่าวสาร/ความรู้อื่น ๆ ที่เกี่ยวกับ Cataloguing อย่างสม่ำเสมอ เพื่อได้มีความรู้เกี่ยวกับการ Cataloguing และ เป็นการ Update ข้อมูล/ความรู้ในวิชาชีพของเราด้วย
4. พยายามติดตามว่าคู่มือ หรือ Edition ที่ มศว ใช้ในการกำหนดเลขหมู่ หัวเรื่อง มีอะไรเปลี่ยนแปลงไปบ้าง อย่าใช้ตามเลขหมู่ที่มีในฐานข้อมูลฯ ของเราอย่างเดียว เช่น Ed.22 ใช้ 005.36 แทน เลข 005.369 (Ed.21) สำหรับหนังสือที่มีเนื้อหาเกี่ยวกับ โปรแกรมคอมพิวเตอร์
5. การใช้วิธีการ Copy Cataloging ก็ประหยัดเวลาดีนะ แต่ก่อนที่จะนำข้อมูลนั้นมาใช้ในฐาน ก็ตรวจสอบความถูกต้องเสียก่อน
6. อย่าละเลย เมื่อพบเห็นข้อผิดพลาดในฐานข้อมูลบรรณานุกรม ช่วยกันตรวจสอบอยู่สม่ำเสมอ มีข้อผิดพลาดอะไรก็มาพูดคุยกัน พึงคิดเสมอว่า ข้อผิดพลาดมักจะพบ/มีในคนที่ทำงานเสมอ แต่เราก็ต้องพร้อมเปิดใจเพื่อรับฟังความรู้ / ความคิดของเพื่อนร่วมงาน เพื่อปรับปรุงงาน ตัวเอง และฐานข้อมูลให้มีคุณภาพต่อไป
7. สุดท้ายแล้ว คิดว่า ทุกสรรพสิ่งล้วนวิจัย  ในงานวิเคราะห์ฯ มีเรื่องที่น่าศึกษาวิจัยอีกหลายประเด็น พยายามทำวิจัย จะทำให้เราได้ความรู้ แนวคิด และวิธีการแก้ไขปัญหาในงานเราได้ด้วย

Advertisements

One Response to “เทคนิคการวิเคราะห์หมวดหมู่ให้ถูกต้องและรวดเร็ว”

  1. มีประโยชน์มากเลยค่ะ บางเรื่องนานมาแล้ว และไม่ได้ทำในส่วนงานจัดหมวดหมู่เป็นหลัง ได้ไอเดีย และความรู้ใหม่ของข้อ 3.3 ทดลองใช้ดูง่ายและสะดวกจริงๆ ค่ะ
    ขอบคุณสำหรับ การแบ่งปันความรู้ดี ๆ ในแวดวงวิชาชีพค่ะ

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: